Çift Terapisine Başvurmak İsteyenler İçin Bir Kılavuz: Gottman Çift Terapisinde Süreç Nasıl İlerler?

Öncelikle Gottman metodu uygulayıcısı çift terapistleri olarak neden bu yöntemle çalıştığımıza açıklık getirerek başlayalım.

Psikoterapide kanıta dayalı yaklaşımların tercih edilmesi, terapi sürecindeki uygulamaları ve müdahaleleri hem terapist hem de danışanlar açısından daha güvenilir kılıyor. Kişiler ne yöne gittiğinden emin olmadıkları bir gemide ilerlemek istemiyorlar. Bilimsel verilere dayalı, daha önce uygulanmış, olumlu sonuçlar alınmış, kapsamı ve müdahaleleri tanımlanabilen yöntemlerle ilerlemek istiyorlar. Haklılar da… Terapi sürecinde ortaya koydukları, yönteme ve terapiste emanet ettikleri şey ilişkileri. Üstelik çoğu zaman terapi odasına getirilen, halihazırda irili ufaklı yaralar almış ve daha fazla riske atılmayacak kadar hassas hale gelmiş bir ilişki oluyor.

Gottman Çift Terapisi, Dr. John Gottman’ın 1970’lerde başlayan ve uzun yıllar boyunca devam eden çift ilişkileri araştırmalarına dayanıyor. Bu araştırmalar ilişkilerin nasıl işlediğine, çiftlerin çatışmaları nasıl ele aldığına, ilişki doyumunu ve sürekliliğini destekleyen ya da zorlaştıran etkileşim örüntülerine odaklanıyor. “Love Lab” olarak bilinen araştırma ortamında çiftlerin etkileşimlerinin gözlemlenmesi ve fizyolojik ölçümlerin kullanılması da bu çalışmaların önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Dr. John ve Julie Gottman, yıllar içinde elde edilen bu araştırma bulgularını çiftlerin ilişkilerini güçlendirmelerine ve işlevsiz ilişki örüntülerini değiştirmelerine yardımcı olacak terapötik müdahalelerle bir araya getirerek Gottman Çift Terapisi yöntemini geliştiriyorlar. Araştırma bulgularına dayanan bu yapı, değerlendirmeden müdahaleye kadar terapi sürecinin nasıl ilerleyeceğine de bir çerçeve sunuyor.

Gottman Çift Terapisinin Aşamaları

Gottman yöntemiyle çift terapisi kapsamlı bir değerlendirme aşaması ile başlar. Bu aşamada çift olarak katılacağınız iki görüşme ve her bir partnerle ayrı ayrı gerçekleştireceğimiz bireysel görüşmeler planlanır.

İlk görüşmede ilişkinizin geçmişi, ilişkideki temel sorunlar ve terapi hedefleri ele alınır. Bu görüşmenin sonunda bireysel olarak tamamlamanızı istediğimiz kapsamlı değerlendirme araçlarını ve materyalleri sizlerle paylaşırız. Sonraki aşamada partnerlerle ayrı ayrı bireysel görüşmeler gerçekleştiririz. Bu görüşmelerde her bir partnerin bireysel geçmişini, ilişkiye ve ilişkide yaşanan sorunlara dair duygu ve düşüncelerini ele alırız.

Değerlendirmenin son bölümünde yeniden çift olarak bir araya geliriz. Burada değerlendirmeden elde ettiğimiz bulguları ve terapi sürecine ilişkin önerilerimizi paylaşır, ardından terapi hedeflerini birlikte netleştiririz.

Bazen kişiler, birkaç görüşmeye yayılan bu kapsamlı değerlendirme aşaması sırasında kendilerini telaş, endişe ve sabırsızlık gibi birtakım duygular arasında gidip gelirken bulabilirler. Hele ki zorlayıcı ilişki problemlerinin içinden geçmekteyken bu oldukça anlaşılır bir durumdur. Değerlendirme görüşmeleriyle ilgili bu gibi hisleri fark ettiğinizde, herhangi bir sağlık sorunu için hekiminizi ziyaret ettiğinizi düşünün. Doktorunuzun sizi muayene etmeden, soru sormadan ya da gerekli değerlendirmeleri yapmadan doğrudan bir tedavi önermesi size nasıl hissettirirdi? Önerilen tedaviye ne kadar güvenirdiniz?

Değerlendirme süreci çift terapisinde de benzer bir işleve sahip. İlişkinin güçlü yönlerini, zorlandığı alanları ve çiftin içinde bulunduğu ilişki örüntülerini daha yakından anlamamıza; terapide nereye ve nasıl ilerleyeceğimize dair bir yol haritası oluşturmamıza yardımcı oluyor. İlerlemek için bu haritaya hem sizlerin hem de biz terapistlerin ihtiyacı var.

Değerlendirmenin ardından tedavi aşaması başlar ve başlangıçta birlikte belirlediğimiz hedefler üzerinde çalışırız. Terapi yalnızca seans içinde gerçekleşen bir süreç değildir. Seanslar arasında pratik yapmanız için bazı egzersizler ve ev çalışmaları da önerebiliriz. Çift terapisi, terapist ve çiftin aktif işbirliğini gerektiren bir süreçtir. Seanslarda ele aldığımız yeni ilişki becerilerinin günlük yaşama taşınması da terapideki değişimin önemli bir parçasını oluşturur.

Gottman Çift Terapisi Süreci Ne Kadar Devam Eder?

Terapinin ne kadar devam edeceği için her çift açısından geçerli sabit bir süre vermek mümkün değildir. Süre; başlangıçta belirlediğimiz hedeflere, süreç içinde ortaya çıkan yeni ihtiyaçlara, üzerinde çalışılan ilişki örüntülerine ve çiftin terapi sürecindeki ilerleyişine göre değişebilir.

Terapi boyunca ilerlemeyi görebilmek için belirli aralıklarla yeniden değerlendirmeler yaparız. Gerektiğinde terapi planını ve hedefleri bu değerlendirmeler doğrultusunda güncelleriz. Ara değerlendirmeler yalnızca bundan sonra nasıl ilerleyeceğimize karar vermemize yardımcı olmaz; çiftin başlangıçtan bu yana yaşadığı değişimi ve kat ettiği yolu birlikte görebilmemizi de sağlar.

Terapinin ilerleyen aşamalarında, edinilen yeni ilişki becerilerinin günlük yaşam içinde deneyimlenebilmesi ve sürdürülebilmesi amacıyla görüşmelerin sıklığını aşamalı olarak azaltabiliriz. Bu, terapiyi bir anda sonlandırmak yerine değişimin terapi odası dışında da sürdürülebilir olup olmadığını gözlemlememize olanak tanıyan aşamalı bir bitirme sürecidir.

Aşamalı bitirme sürecinin ardından, terapide elde edilen kazanımların ilişki içinde nasıl sürdüğünü değerlendirmek ve ihtiyaç halinde bu kazanımları desteklemek amacıyla takip görüşmeleri planlanabilir. Bu görüşmelerin sıklığı ve zamanlaması çiftin ihtiyaçlarına ve terapi sürecine göre belirlenir.